Terug naar het overzicht
cover
Pärt, Arvo Symphony nr. 4
€ 23,99 Bestellen
Toevoegen aan winkelmandje Bestellen

Pärt, Arvo

Symphony nr. 4

0028947639572

Componist Pärt, Arvo
Titel Symphony nr. 4
Artiest Los Angeles Philharmonic Orchestra \ Salonen, Esa-Pekka
Artikel nr. 4763957ECM
EAN Code 0028947639572
Aantal CD's 1
Label ECM
Releasedatum 2010-09-03
# Titel & Artiest Tijd
1 1. Con sublimità (Symphony No.4 "Los Angeles") — Pärt, Arvo 012:04
2 2. Affannoso (Symphony No.4 "Los Angeles") — Pärt, Arvo 014:13
3 3. Deciso (Symphony No.4 "Los Angeles") — Pärt, Arvo 008:45
4 Fragments from Kanon Pokajanen — Pärt, Arvo 014:51

Een politiek statement van Arvo Pärt

Eindelijk, bijna veertig jaar na zijn Derde symfonie, heeft Arvo Pärt een Vierde symfonie geschreven. De componist en cultfiguur Pärt droeg het werk op aan Mikhail Khodorkovsky, de Russische oliebaron en idealist die in 2003 op instigatie van Vladimir Poetin achter de tralies werd gezet. Het werk is bedoeld als een buiging voor de enorme kracht van de menselijke geest en de menselijke waardigheid. Het Symfonieorkest van Los Angeles onder leiding van Esa-Pekka Salonen legde het op het label ECM vast. 

Door Paul Janssen

Componisten die onder het Russische communistische regime hebben gewerkt zijn in de ogen van ons westerlingen altijd een beetje gek geweest. Ze leven ergens tussen roes en depressie, tussen droom en werkelijkheid, tussen verzinsel en harde waarheid. Logisch, zegt men. Rusland is altijd een land geweest waar je verknipt van wordt. Te groot om centraal te besturen en te verschillend om bijeen te houden. Tsarendom, communisme, ijzige kou, tropische hitte, kale steppen, dichte bossen, schitterend cultuurgoed, door nucleaire uitbarsting verteerde vlakten. Het is een land dat pijn doet en dat hoor je in de muziek. Luister maar naar Arvo Pärt, die zingt van zacht golvende harmonieën vol weelderig repeterende en over elkaar schuivende drieklanken met hier en daar een verrassend pijnlijke dissonant. Het klinkt simpel, maar dat is het niet. Arvo Pärt, een man uit het door Rusland geleide Estland, is immers jarenlang getergd door de machthebbers.
In zijn jonge jaren schreef hij scherpe orkestpartituren die leunden op de twaalftoonstechniek van Arnold Schönberg. Het regime verbood zijn werk. Toen Pärt ontdekte dat de vaak kille avant-gardistische technieken niet bij hem pasten en hij ging luisteren naar het lied van zijn hart, had hij weer een probleem. Zijn weelderige werken vol kabbelende consonanten waren religieus getint in een tijd dat atheïsme de officiële Sovjetgodsdienst was.

Golvende harmonieën en een meditatief tempo
Inmiddels leeft Pärt gewoon in West-Berlijn en componeert hij wat hij wil. Toch is de recalcitrante angel nog steeds niet uit de man die op 11 september jongstleden 75 jaar is geworden. De Vierde symfonie, waarvan onlangs de live-opname van de première onder leiding van Esa-Pekka Salonen op ECM New Series verscheen, is een ingetogen protest aan het adres van de voormalige Russische president en huidige premier Vladimir Poetin. Poetin was er verantwoordelijk voor dat de Russische oliebaron en idealist Mikhail Khodorkovsky in 2003 achter de tralies verdween. De goede man had politieke aspiraties en toen het Poetin te heet onder de voeten werd, liet hij zijn rivaal oppakken wegens fraude. 
Pärt besloot de Vierde symfonie, die hij in 2008 schreef voor de Los Angeles Philharmonic, op te dragen aan Khodorkovsky. Het vijfendertig minuten durende werk dat het midden houdt tussen een klaagzang en een gebed moet, zoals Pärt zegt, ‘niet louter in een politieke context begrepen worden, maar als een buiging voor de enorme kracht van de menselijke geest en de menselijke waardigheid.’
Hoe het ook zij, deze bij vlagen zeer vocaal gedachte Los Angeles-symfonie voor strijkers, harp en percussie is een echt Pärtwerk. Golvende harmonieën, lange, vocaal gedachte lijnen, en een tempo dat zelfs in het laatste deel, Deciso, niet boven het meditatieve uitkomt.
In de fragmenten uit de Kanon pokajanen, uitgevoerd door het Filharmonisch Kamerkoor van Estland, is de sfeer niet anders. Alleen zijn de strijkers nu echte stemmen. Alles zoals we van Pärt verwachten, voorspelbaar bijna. En toch is de stilte na bijna vijftig minuten ondraaglijk en knaagt de taal van Pärt koortsachtig verder aan de hersenpan. Het is mooi, erg mooi, en erg verontrustend. Het is muziek tussen roes en depressie, tussen droom en werkelijkheid, tussen verzinsel en harde waarheid, muziek van een man die ervaren heeft wat onderdrukking is én die weet wat vrijheid betekent. Hij is er misschien een beetje gek van geworden, maar wie de vrijheid heeft om onbevangen te luisteren, voelt de last. En de vreugde. En dat maakt Pärt zo apart. Telkens weer.

  • cover
Terug naar het overzicht