Terug naar het overzicht
cover
Weinberg Symf. nr. 2 en 21
€ 23,99 Bestellen
Toevoegen aan winkelmandje Bestellen

Weinberg

Symf. nr. 2 en 21

0028948365661

Componist Weinberg
Titel Symf. nr. 2 en 21
Artiest Kremer, Gidon / City of Birmingham Symphony Orchestra / Kremerata Baltica
Dirigent Grazinyte-Tyla, Mirga
Artikel nr. 002894836566
EAN Code 0028948365661
Aantal CD's 2
Label Deutsche Grammophon
Releasedatum 2019-05-03
# Titel & Artiest Tijd
1 1. Allegro moderato (Symphony No. 2 for String Orchestra, Op. 30) — Mirga Grazinyte-Tyla, Gidon Kremer, City Of Birmin 012:48
2 2. Adagio (Symphony No. 2 for String Orchestra, Op. 30) — Mirga Grazinyte-Tyla, Gidon Kremer, City Of Birmin 011:11
3 3. Allegretto (Symphony No. 2 for String Orchestra, Op. 30) — Mirga Grazinyte-Tyla, Gidon Kremer, City Of Birmin 010:30
1 1. Largo (Symphony No. 21, Op. 152 "Kaddish") — Mirga Grazinyte-Tyla, Gidon Kremer, City Of Birmin 018:38
2 2. Allegro molto (Symphony No. 21, Op. 152 "Kaddish") — Mirga Grazinyte-Tyla, Gidon Kremer, City Of Birmin 006:03
3 3. Largo (Symphony No. 21, Op. 152 "Kaddish") — Mirga Grazinyte-Tyla, Gidon Kremer, City Of Birmin 005:38
4 4. Presto (Symphony No. 21, Op. 152 "Kaddish") — Mirga Grazinyte-Tyla, Gidon Kremer, City Of Birmin 003:17
5 5. Andantino (Symphony No. 21, Op. 152 "Kaddish") — Mirga Grazinyte-Tyla, Gidon Kremer, City Of Birmin 007:17
6 6. Lento (Symphony No. 21, Op. 152 "Kaddish") — Mirga Grazinyte-Tyla, Gidon Kremer, City Of Birmin 013:50

COLUMN

Rampjaar met leuke en pijnlijke verrassingen
Eerst het goede nieuws. Het Deutsche Grammophon-debuut van Mirga Grazinyte-Tyla in 2019 is – zoals was te verwachten – ingeslagen als een bom. In oktober werd bekend dat de Litouwse dirigent met ‘haar’ City of Birmingham Symphony Orchestra opnieuw in de prijzen is gevallen. Tweemaal zelfs. In Engeland en in Berlijn. En dat niet met de zoveelste Beethoven-cd. Nee: met de tweede en de eenentwintigste (Kaddish) van Mieczyslaw Weinberg.

Dat getuigt van moed en visie. Zo’n chef zou menig orkest – ook het Concertgebouworkest? – wel in huis willen hebben. Maar daarover geen nieuws. Wel over de Pools-Russische, en tot voor kort nagenoeg vergeten Weinberg (1919–1996), die sinds de herdenking van zijn honderdste geboortedag weer in de belangstelling staat. En terecht! Hij blijkt veel meer, veel beter en soms minstens zo eigenzinnig werk te hebben nagelaten als zijn vriend en collega Sjostakovitsj.

Omdat hij voor die tijd nauwelijks werd uitgevoerd hadden we daar echter weinig zicht op. Dankzij Mirga, Gidon Kremer en diens Kremerata Baltica, en niet te vergeten het Quatuor Danel, weten we inmiddels beter. Bij de zeventien strijkkwartetten zitten juwelen. Als ze maar net zo intens en liefdevol worden geserveerd als de Danels dat doen. En die Kaddish-symfonie van Weinberg, zijn laatste, grijpt kennelijk iedereen bij de keel die met de lezing van Mirga wordt geconfronteerd.

Des te merkwaardiger is het dat dit in memoriam voor de slachtoffers van het getto in Warschau hier, voor zover ik weet, nooit is uitgevoerd. Zelfs niet tijdens een 4 meiherdenking. Extra reden om deze cd weer eens onder de aandacht te brengen. De Gramophone riep hem onlangs uit tot Recording of the Year. Met daarbij de aantekening dat Grazinyte-Tyla via deze opname “een niet te missen statement” afgeeft over de plek van Weinberg in de twintigste-eeuwse muziek. Tijdens het ‘Grote Gala’ van Opus Klassik werd ze kort daarna tot ‘Dirigentin des Jahres’ uitgeroepen.

Met andere woorden: Mirga is hot. Voor mij reden om als de bliksem een nieuwe release van DG aan te vragen ter recensie in deze column. Aanvankelijk geen reactie, dus even rondgebeld en gemaild met Universal. Wat blijkt? De opname van Brittens Sinfonia da Requiem verschijnt voorlopig niet op cd maar is wel via streaming te beluisteren. Absoluut aan te raden, het orkest van Birmingham levert opnieuw een formidabele prestatie.

Ik heb dit ietwat ondergeschoven kind van Britten, zijn opus 20 uit 1940, zelden zo spannend gehoord. Een fraaie start van wat bijna terloops als The British Project wordt aangeduid. Blijft de vraag wanneer dit ‘requiem’, dat geen gezongen dodenmis is in traditionele zin maar eerder een symfonisch gedicht als Tod und Verklärung van Strauss, dan wel (of helemaal niet) op cd uitkomt. Een nieuwe trend? We zullen moeten afwachten wat 2021 ons, en Mirga’s fans, heeft te bieden.

Bij een terugblik op 2020, voor mij persoonlijk niet alleen een rampjaar door alle corona-ellende, kunnen we natuurlijk niet om het ‘requiem’ van (en voor) Reinbert de Leeuw heen. Kort voor zijn overlijden in februari maakte hij in het Muziekgebouw aan ’t IJ nog een opname van Mahlers Lied von der Erde. Niet in de originele versie voor groot orkest, maar in een kamermuziekversie die hij al in 2010 blijkt te hebben gemaakt. Opmerkelijk. Wat verloren gaat aan een rijk en verzadigd klankpalet levert winst op door de verrassende en expressieve helderheid van het klankbeeld.

Naast andere recente versies van Mahlers ‘requiem’ onder Jurowsky uit Berlijn (Pentatone) en Fischer uit Boedapest (Channel Classics) zorgt de intieme lezing van De Leeuw voor nieuwe stof tot discussie. Omdat ze alle drie hoge ogen gooien. Groot compliment voor het Belgische ensemble Het Collectief, dat De Leeuw hoorbaar in zijn hart heeft gesloten. In het in memoriam op zijn site meldt het Muziekgebouw aan ’t IJ: “Ook met Het Collectief gaf hij vele onvergetelijke concerten en was hij een invloedrijke spil in het hedendaagse muziekleven (…), hij heeft onze blik op het muzieklandschap van de afgelopen halve eeuw voorgoed veranderd.”

Hoe anders ging het er in oktober aan toe in het Concertgebouw. Daar werd een gedenkteken onthuld op de eerste etage, tegenover de buste van Mahler. Ter herinnering aan de Joodse muzikanten van het Concertgebouworkest die in 1941 uit het orkest werden gezet. Op bevel van de Duitsers. Zeventien moesten er verdwijnen, drie keerden niet meer terug. Directeur Simon Reinink daarover op de radio: “Het Concertgebouw was bepaald geen baken van verzet (…). Een smet op onze geschiedenis en dat zullen we moeten blijven dragen. Ik hoop dat deze plaquette een vorm van eerherstel is – weliswaar heel erg laat.”

Het toont opnieuw hoe effectief en geraffineerd de bezetter destijds te werk ging. In april 1941 kreeg het bestuur van het orkest opdracht alle Joodse orkestleden te ontslaan. Op 8 juni speelden ze hun laatste concert onder Eduard van Beinum. Op voorspraak van het bestuur werden ze aanvankelijk naar kamp Barneveld gezonden maar later toch doorgestuurd naar Theresienstadt, Auschwitz en Sobibór. De door Evelyne Merckx en René Knip ontworpen plaquette, met de namen van alle slachtoffers, is beeldschoon in al haar eenvoud.

Hans Heg (Klassieke Zaken 6-2020)


SPECIAL

Mirga; een vrouwelijke dirigent van formaat
April vorig jaar was ze in Utrecht, waar ze met haar lijforkest, het City of Birmingham Symphony Orchestra, een feest maakte van Debussy en Beethoven. ‘Een blik van “kom maar op” en speelplezier slaan over op de musici’, schreef de Volkskrant. Het debuut van Mirga Grazinyte-Tyla in de Grote Zaal van het Amsterdamse Concertgebouw is net achter de rug. Een vrouwelijke dirigent van formaat laat zich horen.

Het is krankzinnig snel gegaan. In 2012 won Mirga Grazinyte-Tyla het Young Conductors Concours in Salzburg. Nog relatief onbekend - assistente hier en daar en niet gek veel ervaring - werd ze in juli 2015 uitgenodigd als gastdirigent in Birmingham. Het klikte meteen. In januari werd ze opnieuw gevraagd en weer sprongen de vonken over met de orkestmusici. Vervolgens een paar weken gegons in de wandelgangen en de kogel was door de kerk: een vrouw trad in de voetsporen van illustere voorgangers als Simon Rattle en Andris Nelsons. Voor drie jaar werd ze vaste dirigent. Uitvoeringen tijdens de Proms werden alom bejubeld.

Inmiddels is het contract verlengd tot 2021. Tevredenheid met haar prestaties heeft plaats gemaakt voor regelrechte bewondering. Birmingham wil de aimabele, atletische dirigent niet meer laten gaan. Hun Mirga - de lastige achternaam wordt in Engeland maar achterwege gelaten - staat voor deskundigheid, vakmanschap en souplesse. Wat bovendien bevalt, is dat ze zich sterk maakt voor verbreding van het concertpubliek, zodat een wat getrouwer afspiegeling van de samenleving ontstaat. Mirga wil daarom meer kids concerts en crossovers, onder het motto: ‘onze rol in de stad is cruciaal’.

Als vrouwelijke dirigent treedt ze in de voetsporen van oudgedienden als Jane Glover, Marin Alsop en Simone Young. Niet als enige, want op het platform hebben zich ook andere vrouwen gemeld, zoals Susanna Mälkki, Jessica Cottis en Alice Farnham. Dirigeren is allang geen mannenzaak alleen meer. Inmiddels heeft Deutsche Grammophon zich bij haar gemeld. In februari tekende de 33-jarige een exclusief langetermijncontract met het label. De debuut-cd die deze maand uitkomt, bestaat uitsluitend uit werk van Mieczyslaw Weinberg (1919- 1996): diens Tweede symfonie (opus 30) en Symfonie 21 (Kaddish). De keuze was het gevolg van Mirga’s contacten met violist Gidon Kremer en zijn Kremerata Baltica, die op de cd eveneens van de partij zijn: in Kaddish dirigeert ze beide ensembles en Kremer speelt soloviool. Mirga bracht haar bewondering voor de Pool Weinberg mee naar Birmingham. ‘Het is ten onrechte verwaarloosde muziek’, zegt ze. ‘Vorm, instrumentatie, harmonie - je weet niet wat je hoort. Ik ben het hele oeuvre van Weinberg aan het ontdekken en stuit steeds weer op verrassende dingen. Van die grootheid moet meer op cd verschijnen. Kaddish schreef de Joodse componist in 1991 en droeg hij op aan de slachtoffers van het getto van Warschau.’ Dat 2019 een kroonjaar is voor Weinberg, is natuurlijk mooi meegenomen.

Zo lijkt de doorbraak van Mirga compleet. Een droom is in vervulling gegaan, want dirigeren wilde ze al van jongs af aan. Wie weet wat haar nog te wachten staat, want als haar contract afloopt, zullen grote orkesten vast hun oogje laten vallen op haar.

Jos van der Zanden (Klassieke Zaken 3-2019)

  • cover
  • cover
Terug naar het overzicht