Terug naar het overzicht
cover
Shostakovich Quartet No. 3 Quintet
€ 14,99 € 23,99 Niet-leden € 16,99 Bestellen
Toevoegen aan winkelmandje Bestellen

Shostakovich

Quartet No. 3 Quintet

8718456077607

Componist Shostakovich
Titel Quartet No. 3 Quintet
Artiest Belcea Kwartet / Anderszewski, Piotr
Artikel nr. 0183838VKZ
EAN Code 8718456077607
Aantal CD's 1
Label VKZ 2001 VKZ 2001
Releasedatum 2018-05-22

De onmogelijke spagaat van Sjostakovitsj

Dmitri Sjostakovitsj lag vanaf de tweede helft van de jaren dertig zwaar onder vuur bij de Russische autoriteiten. Sinds de scherpe kritiek op zijn opera Lady Macbeth uit het district Mtsensk die in 1936 uit naam van Stalin in de Pravda veroordeeld werd als ‘chaos in plaats van muziek’ moest Sjostakovitsj op zijn tellen passen. De  onmogelijke spagaat tussen veroordeeld worden en de gunst van de machthebbers behouden legde de componist onder meer neer in twee kamermuzikale meesterwerken: het Pianokwintet in g opus 57 en het Derde strijkkwartet in F opus 73. Het zijn stukken vol onderhuidse boodschappen, misplaatste vrolijkheid en schrijnende spanning. Het zijn ook werken die het best tot hun recht  komen in handen van musici die de schizofrenie van een communistisch regime begrijpen. De leden van het Oost-Europese Belcea Quartet en de Poolse pianist Piotr Anderszewski zijn zulke musici. Zij maken van deze werken zo’n intense beleving dat het angstzweet over de rug van de luisteraar loopt. Een cd voor iedereen die wil begrijpen wat het is om onder druk te leven.

(KZ 3-2018)

SPECIAL

Het Belcea Quartet en Piotr Anderszewski hebben elkaar eindelijk gevonden op cd. Hoewel het viertal en de pianist al regelmatig samen optraden kwam een gezamenlijke opname er maar niet van. Met een geheel aan Sjostakovitsj gewijde cd lossen ze de verwachtingen ruimschoots in.

Het in 1994 opgerichte Belcea Quartet nam in zijn bijna 25-jarig bestaan de complete strijkkwartetten op van Beethoven, Brahms en Bartók. Ondanks het feit dat alle vier de musici opgroeiden in een communistisch land, kwam het werk van Dmitri Sjostakovitsj niet voor in hun discografie. Ook de briljante Poolse pianist Piotr Anderszewski liet het werk van de Russische componist tot nu toe op cd links liggen. En dat terwijl ze gezamenlijk Sjostakovitsj’ Pianokwintet uit 1940 al enige jaren op diverse concertpodia hebben gebracht. “We hebben een speciale band”, zei kwartetoprichter Corina Belcea al eens. “Niet alleen op muzikaal niveau, maar ook op menselijk terrein. We hebben een vergelijkbare achtergrond en hebben daarna onze voeding gekregen in andere Europese landen. Dat geeft een breed palet, maar in de kern blijft diezelfde achtergrond. We begrijpen elkaar direct.” En ze begrijpen het werk van Sjostakovitsj. Bochten van scherpe melancholie naar gemaakte vrolijkheid nemen de musici vanzelfsprekend. Als de componist schijnbaar bombastisch zijn punt wil maken pakken kwartet en pianist flink uit, als het dun en breekbaar moet, zoals aan het begin van het tweede deel van het Pianokwintet, is het dun en breekbaar. Het strijkkwartet en de pianist zetten ironie op de vanzelfsprekendste wijze naast diep verdriet, schreeuwende woede naast een glimlach. Het is alles bij elkaar een prachtige weergave van de voor de Sovjetautoriteiten vaak ongrijpbare Sjostakovitsj.

Natuurlijk zijn er meer goede opnamen van het Pianokwintet, en zeker ook van het Derde strijkkwartet, maar het Belcea Quartet lijkt de ziel van de componist hier volledig bloot te leggen.

En dat schrijnt, vooral in het dubbelzinnige Derde strijkkwartet, een werk waarin Sjostakovitsj eieren voor zijn geld lijkt te kiezen nadat hij verschillende keren beschuldigd was van ‘formalisme’. Deze beschuldiging betekende in de Sovjet- Unie dat het veroordeelde werk in de ban gedaan werd en dat de componist in kwestie vele privileges mis liep. Om het zekere voor het onzekere te nemen gaf de componist de vijf delen van het Derde strijkkwartet bij de première in 1946 titels mee die het werk tot een verhaal over de oorlog leken te maken: ‘Luchthartige onwetendheid van een gewelddadige ramp’, ‘Gerommel van onrust en anticipatie’, ‘De krachten van de oorlog ontketend’, ‘Ter nagedachtenis aan de doden’, ‘De eeuwige vraag: Waarom? En voor wat?’ Ondanks het feit dat een enkeling meende dat Sjostakovitsj allerhande gecodeerde berichten tegen Stalin in het kwartet had gestopt, kwam hij er mee weg. Het is maar goed dat het Belcea Quartet destijds de première niet speelde. Music that speaks luidt de titel van de liner notes. En daar is niets te veel mee gezegd. Waar Sjostakovitsj zich in mist en mystificaties hulde, spreken zijn noten bij het Belcea Quartet onmiskenbaar over Sjostakovitsj zelf, over zijn strijd met de autoriteiten en over zijn houding jegens Stalin.
Het wachten is op de complete strijkkwartetten van Sjostakovitsj door het Belcea Quartet.

Paul Janssen (3-2018)

  • 3760014193606 1200px front
Terug naar het overzicht