Terug naar het overzicht
cover
Chopin Maurizio Pollini - Chopin: Late Works Opp. 59-64
€ 15,99 € 24,99 Bestellen
Toevoegen aan winkelmandje Bestellen

Chopin

Maurizio Pollini - Chopin: Late Works Opp. 59-64

8718456058378

Componist Chopin
Titel Maurizio Pollini - Chopin: Late Works Opp. 59-64
Artiest Pollini, Maurizio
Artikel nr. 0171791VKZ
EAN Code 8718456058378
Aantal CD's 1
Label VKZ 2001 VKZ 2001
Releasedatum 2017-01-09

Pollini maakt Chopin buitengewoon

Wat valt er nog aan aanbevelingen toe te voegen aan de combinatie Pollini en Chopin? Sinds de Italiaanse meesterpianist in 1960, toen slechts 18 jaar oud, het Chopinconcours in Warschau won en jurylid Arthur Rubinstein deed uitroepen dat hij ‘beter speelde dan alle juryleden’, is zijn naam verbonden aan de Poolse toetsenromanticus. Perfecte techniek, meeslepende timing, betoverende lyriek, alles was er en is er. Toch is de nieuwste Chopinloot aan zijn discografie een bijzondere die extra aandacht verdient. Pollini stort zich voor het eerst op de late, bij vlagen wat esoterische werken van de componist, zoals de mazurka’s op. 59 en 63 en de walsen op. 64, stukken die Pollini nooit eerder opnam. Aangevuld met nieuwe opnamen van de Polonaise-Fantaisie op. 61 en de nocturnes op. 62 laat Pollini de rijpe Chopin stralen zoals het hoort. Met veel aandacht voor het bijzondere en een haast breekbare liefde voor het gewone maakt de pianist er een buitengewone Chopin van.

(KZ 1-2017)

COVERVERHAAL

Maurizio Pollini: een musicus die geschiedenis heeft geschreven

Maurizio Pollini is onlangs 75 jaar geworden. Bij deze gelegenheid heeft Deutsche Grammophon een box met vijfenvijftig cd’s en drie dvd’s uitgebracht waarop alle opnamen staan die de pianist sinds 1971 voor dit label heeft gemaakt: de volledige werken van een musicus die geschiedenis heeft geschreven.

Toen Pollini in 1960 op achttienjarige leeftijd het Chopinconcours in Warschau won, zei de erevoorzitter van de jury, Arthur Rubinstein: ‘Deze jongeman speelt beter dan wij allemaal.’ Wat hij eraan toevoegde, wordt meestal niet geciteerd: ‘Maar hij moet nog veel leren.’ Het waren profetische woorden. EMI was er als de kippen bij om het Eerste pianoconcert van Chopin met hem op te nemen. Woorden schoten tekort om de fusie van poëtische zeggingskracht en technische precisie te loven. Maar niet lang daarna kreeg Pollini een inzinking. Hij zegde optredens af en als hij wel optrad, waren de kritieken niet mals. Zo schreef The Times in 1963 over zijn Londense debuut in het Derde pianoconcert van Beethoven dat ‘his only concern seemed to be getting the notes over and done with’.

Het succes was kennelijk te vroeg gekomen. Dat leidde zelfs tot een mentale crisis. Hij trok zich jarenlang terug om zichzelf te vinden, zijn techniek te verbeteren en zijn repertoire uit te breiden. Daarbij ging hij onder meer in de leer bij de legendarische Arturo Benedetti Michelangeli, de excentrieke pianist die zelden optrad en zich als een kluizenaar afzijdig hield van de woelige muziekwereld. In 1968 keerde Pollini terug op de podia en hij maakte overal sensatie. Drie jaar later tekende hij een exclusief contract met Deutsche Grammophon. Meteen al de eerste opname, met Stravinsky’s Petroesjka en Prokofjevs Zevende sonate, was een doorslaand succes.

Pollini groeide op in een artistiek Milanees milieu. Zijn vader Gino was een van de architecten die tussen de twee wereldoorlogen het modernisme in Italië hadden geïntroduceerd: rationeel en zakelijk bouwen zonder tierelantijnen en met heldere, strakke lijnen. Zijn moeder zong en speelde piano, zijn oom was een bekende beeldhouwer. Hij zegt hierover: ‘Ik ben opgegroeid in een huis met kunst en kunstenaars. Oude en moderne kunst vormden samen een onderdeel van het leven. Het sprak allemaal vanzelf.’ Toen zijn amandelen werden geknipt, kreeg de vijfjarige als troost een opname van Bachs Brandenburgse concerten. Al vroeg ontwikkelde hij linkse sympathieën. Samen met politiek geëngageerde vrienden, zoals de dirigent Claudio Abbado en de marxistische componist Luigi Nono, gaf hij concerten voor studenten en arbeiders in de Milanese Scala, toch een bolwerk van de aristocratie en de rijke bourgeoisie. Nono componeerde in nauwe samenwerking met hem twee werken, waarvan Pollini in het bijzonder … sofferte onde serene … geregeld heeft vertolkt voor een publiek dat misschien eerder voor Chopin en Beethoven was gekomen.

Anders dan de gemiddelde klavierleeuw speelt hij eigentijdse muziek in gewone recitals: ‘Voor mij zijn dat prachtige klassieke stukken. We beschouwen tegenwoordig Stravinsky, Debussy, Ravel en Bartók als normaal repertoire. Ik zou Berg aan die lijst willen toevoegen en zeggen dat Schönberg en Webern er al bijna bij horen. De grote meesters van de tweede helft van de twintigste eeuw - Boulez, Stockhausen, Berio, Nono, Ligeti‒- lijken nog wat verder af te staan van het grote publiek.’ Hij is nog steeds een vurig pleitbezorger voor hun muziek. Minder bekend is dat Pollini zich ook als dirigent heeft gemanifesteerd. In de jaren tachtig heeft hij La donna del lago gedirigeerd op het Rossinifestival in Pesaro, en hij heeft geregeld orkesten geleid van achter de vleugel. Ondanks zijn veelzijdigheid en zijn innovatieve concertprogramma’s kent het grote publiek hem toch vooral als de vertolker van Beethoven, Chopin en andere oude meesters.

Zijn Nederlands debuut maakte hij in 1971 in de Matinee op de vrije zaterdag. Een criticus beschreef hem als ‘de jonge Italiaanse pianist die elf jaar geleden een sensationele opkomst in de internationale muziekwereld maakte en die zich kort daarna voor jaren in een mysterieus stilzwijgen hulde’. Deze recensent kon ‘eindelijk de werkelijkheid aan de legende toetsen’ in het Pianoconcert van Schumann: ‘Pollini heeft hierin zijn legende waargemaakt, hij blijkt een uitgebalanceerd kunstenaar die zijn muzikale onstuimigheid in evenwicht houdt met een uiterst subtiel toucher, waarin klankkleuren voorkomen die aan het (ook al legendarische) spel van Lipatti en Gieseking herinneren.’ Toch is Pollini in zijn lange carrière niet boven alle kritiek verheven geweest. Sommigen noemen zijn interpretaties in negatieve zin koel en intellectueel, anderen worden juist getroffen door de onsentimentele schoonheid ervan, de pure benadering van de muziek, zonder tierelantijnen. Er zijn critici die in zijn streven naar perfectionisme een zekere krampachtigheid signaleren. Zij vinden dat zijn onmiskenbare intensiteit ook negatieve effecten heeft, zoals rigide fraseringen waarin de muziek niet mag ademen. Dat was bijvoorbeeld vijf jaar geleden te horen in de serie Meesterpianisten, toen hij zich als een jonge tijger op drie sonates van Beethoven stortte en de razende vaart ten koste ging van sonoriteit en precisie.

In technische finesse is Pollini inmiddels links en rechts gepasseerd door jonge honden en iets minder jonge klavierleeuwen uit het voormalige Oostblok. Dat hij de muziekwereld niettemin nog veel te vertellen heeft, blijkt uit zijn gloednieuwe opname met late werken van Chopin. Hij laat daarop horen hoe een in principe zakelijke benadering kan samengaan met een hevig gepassioneerde inzet.

In een programmatoelichting bij deze cd doet Christopher Alder, die als producer meer dan dertig jaar met Pollini heeft samengewerkt, een boekje open over het perfectionisme van de pianist. Nadat hij uit drie instrumenten heeft gekozen die voor de gelegenheid uit Italië naar München zijn getransporteerd, volgen de onderhandelingen met zijn vaste pianostemmer Angelo Fabbrini. Microfoons moeten soms slechts een paar centimeter worden verplaatst. Lang daarvoor heeft hij zich verdiept in alle edities van de te spelen werken en, indien voorhanden, in Chopins autograaf. Die zorgvuldigheid is te horen in het klinkend resultaat. Wie Pollini’s hele geschiedenis met Deutsche Grammophon wil overzien en vele spannende uren wil beleven, doet er goed aan de pas verschenen box met vijfenvijftig cd’s en drie dvd’s te kopen. Koel en intellectueel? Of eerder puur en intens? Luister maar.

Eddie Vetter (1-2017)

  • 0028947961277 1200px front2

Op 26 februari 2017 was deze cd 'CD van de week' bij de Concertzender Nederland.

Luister de aflevering hier terug: https://www.concertzender.nl/programma/cd_van_de_week_374188/

Terug naar het overzicht