Pogorelich, Ivo

2008-03-31 13:52:45

De terugkeer van Ivo Pogorelich

Een heuse comeback? Of doodgewoon een voortzetting van een even grillige als raadselachtige carrière? Hoe dan ook: Ivo Pogorelich treedt weer op in het land. Op 10 mei zal hij de Doelen in het halfduister hullen en zijn eigen heldere licht werpen op onder anderen Beethoven en Rachmaninov, de componisten die op dit moment zijn volle aandacht hebben. Een unieke gebeurtenis omdat Pogorelich al sinds de tweede helft van de jaren negentig geen recital in ons land meer heeft gegeven. Hij heeft zelfs lange tijd geen enkel recital gegeven. De dood van zijn vrouw, in 1996, greep hem zo aan dat hij naar eigen zeggen zijn leven moest ‘herdefiniëren’.

door Paul Janssen

Hij gaat nog altijd door het leven als de enige pianist die carrière maakte door een prijs níet te winnen. Toen Ivo Pogorelich in 1980 niet de erkenning kreeg van de voltallige jury van het Chopin Concours en in de derde ronde naar huis werd gestuurd, besloot Martha Argerich uit nijd op te stappen met de woorden ‘Pogorelich is een genie.’ A star was born.
Sindsdien heeft Ivo Pogorelich de woorden van Argerich gestand gedaan. Tenminste volgens de ene helft van de mensheid. De andere helft verguist de man en komt op zijn meest complimenteus met de term ‘excentriek’ aanzetten.
Excentriek was en is Ivo Pogorelich zeker. In zijn opnamen van werken van onder anderen Chopin, Scarlatti, Brahms en Moesorgsky (de fameuze ‘Schilderijen van een tentoonstelling’) zocht hij de grenzen van de partituur en ging hij er niet zelden overheen om compleet nieuwe vergezichten te ontdekken en te presenteren. Het legde hem geen windeieren. Pogorelich werd een meesterpianist met de status van een popster. Een status die hij vooral had te danken aan zijn pianodocente en latere echtgenote Aliza Kezeradze.
17 jaar was hij en als aankomend pianist volledig vastgelopen toen hij zijn reddende engel trof, zo’n twintig jaar ouder dan de pianist die dit jaar vijftig wordt. ‘Ik wilde dansen, maar ik kon amper lopen,’ zo beschreef hij de toestand waar hij toen in verkeerde. Alles leerde hij naar eigen zeggen van zijn docente en geliefde. ‘Zij dacht, was en ademde kunst. Bovendien was ze zeer veeleisend.’ Toen zij in 1996 stierf aan de gevolgen van leverkanker stond de wereld van Pogorelich letterlijk stil.
‘Zij scherpte mij dagelijks zoals je een mes slijpt. Ik moest daarna echt op zoek naar mijn wortels, naar een weg om op eigen benen te staan.’ Dat duurde langer dan voorzien, want pianospelen was er na de dood van zijn vrouw lange tijd niet bij. ‘Ik kon de piano niet aanraken omdat alle muziek zo vol zat met herinneringen aan haar. Het kostte mij echt
moeite mijn creativiteit terug te vinden.’
Hij leidde zijn aandacht van de piano af door sieraden te ontwerpen, maar inmiddels heeft de Kroatische pianist de weg naar het podium weer gevonden. En als we de recensenten mogen geloven speelt hij nog net zo geniaal omstreden als in zijn jonge jaren. Na een recital in het Metropolitan Museum of Art, enige tijd geleden, liet hij het leger critici tenminste in vertwijfeling achter. Hij nam bijna veertig minuten de tijd voor Beethovens laatste Pianosonate en liet het publiek vervolgens veertig minuten bijkomen tijdens een veel te lange pauze. ‘Een immens talent dat de weg kwijt is,’ schreef de een. ‘Een briljant pianist die in één maat meer over het leven vertelt dan een ander in een hele carrière,’ volgens de ander.
Geniaal en omstreden, om het kort samen te vatten. Inderdaad: Pogo is back.

Diverse componisten
The Genius of Ivo Pogorelich
Ivo Pogorelich, piano, Chicago Symphony Orchestra, London Symphony Orchestra o.l.v. Claudio Abbado

http://www2.deutschegrammophon.com/artist/whatsnew?ART_ID=POGIV

Relevante recensies