Vioolconcerten

Haar naam klinkt als een personage uit Lord of the Rings, haar verschijning schommelt tussen een raadselachtige bosnimf en een betoverend vrouwelijke zeemeermin en ze speelt viool alsof haar leven ervan af hangt. Op haar jongste cd verbluft ze met haar vertolking van de vioolconcerten van Nielsen en Tsjaikovski.

Als een lichtvoetig dansend elfje is de Noorse violiste Vilde Frang doorgedrongen tot de buitencategorie van de jonge veelbelovende solisten. In 2009 tekende ze een contract bij EMI. Haar debuut-cd met de concerten van Prokofjev en Sibelius won vorig jaar een Edison in de categorie debuut. En dit jaar is haar tweede cd met sonates van Bartók, Grieg en Strauss wederom genomineerd voor het bronzen beeldje. Nu in de categorie kamermuziek. Logisch. Zo toverachtig als ze er uitziet, zo overrompelend is haar spel. Ze neemt de grootste risico’s, laat de noten rauw en lelijk klinken als het nodig is en lieflijk en etherisch zingen als de materie er om vraagt. Zo klonk Sibelius’ Vioolconcert op haar debuut-cd alsof de noten opstegen uit het binnenste der aarde. ‘Muziek is voor mij geen taal, het is mijn leven’, zegt de violiste die in 1998 op 12-jarige leeftijd haar debuut maakte bij het Oslo Philharmonic Orchestra onder leiding van niemand minder dan Mariss Jansons.
Inmiddels staat haar derde cd op het punt van verschijnen. Met het Deens Radio Filharmonisch Orkest onder leiding van Eivind Gullberg Jensen speelt ze de vioolconcerten van Nielsen en Tsjaikovski. Dat laatste concert voerde ze in april al met veel succes live uit in Nederland. Wie dat gemist heeft en nu met grote spijt rondloopt, krijgt op 30 augustus tijdens de Robeco Zomerconcerten een herkansing. Dan speelt Frang Tsjaikovski met het WDR Sinfonieorchester Köln onder leiding van Jukka-Pekka Saraste in het Amsterdamse Concertgebouw.
Het kan ondertussen geen toeval zijn dat de violiste wederom een Scandinavisch en een Russisch vioolconcert koppelt, maar de combinatie is wel uiterst zinvol. Tsjaikovski’s virtuoos romantische egonoten contrasteren prachtig met de ingetogen lyriek van Nielsen, een concert dat nog altijd ondergewaardeerd wordt. Dat vindt Frang ook. ‘De muzikale taal van Nielsen is uniek’, zegt ze. ‘Extreem persoonlijk en schitterend onconventioneel. Als Noorse ben ik natuurlijk bijzonder enthousiast over zijn citaten van melodieën die bij elke Scandinaviër bekend zijn, zoals bijvoorbeeld het oude Deense kinderliedje aan het einde van het eerste deel. Misschien komt het juist door deze zaken dat Nielsen bij de rest van de wereld wat minder aanspreekt. Hij heeft zijn stijl nimmer geïnternationaliseerd, zoals Sibelius wel deed. Hij volgde altijd zijn exotische Deense instinct en was nimmer bereid om dat te loochenen voor wereldwijd succes. Toch is het niet nodig om een Scandinaviër te zijn om Nielsens warmte en innerlijke vrolijkheid te begrijpen. Ik houd van zijn humor. Die is niet onstuimig of sarcastisch. Zijn lach is zacht en warmbloedig. Heel Deens eigenlijk. Misschien kun je het zo zeggen: Nielsen is voor mij de Deense versie van de nobele Engelse componist Edward Elgar.’
Dat er blijkbaar een Tsjaikovskiconcert nodig is om Nielsen onder de aandacht te brengen is in dit geval alles behalve een ramp. De vertolking van Frang brengt een nieuw jeugdig elan in de noten zonder de geheimzinnigheid en de melancholische ondertonen teniet te doen. Tsjaikovski volgens Frang klinkt als de prachtige coverfoto van de cd, een portret van de Nederlandse fotograaf Marco Borggreve: een beetje stout, uitdagend zelfs, maar ondertussen gestut door de diepe kennis van de menselijke geest en een grote verbondenheid met alle raadselen van moeder aarde.

Paul Janssen / KZ 3-2012

Vilde Frang en het WDR Sinfonieorchester Köln o.l.v. Jukka-Pekka Saraste
Robeco Zomerconcerten Amsterdam , Concertgebouw
30 augustus
Kijk voor meer informatie op de website van het Concertgebouw.