Muziek kent geen conflicten, is de overtuiging van Jordi Savall. de catalaanse musicus reisde de kusten van de Middellandse Zee af, op zoek naar melodieën die getuigen van de multiculturele smeltkroes die de regio ooit was. Met ‘Mare Nostrum’ haalt hij dat verleden aanstekelijk overhoop.

De gambist en ensembleleider Jordi Savall is welbeschouwd de grote rebel van de historische uitvoeringspraktijk. Hoewel de Catalaan met zijn gezelschappen Hespèrion XXI, La Capella Reial de Catalunya en Le Concert des Nations op historische instrumenten speelt, bewandelt hij doorgaans niet de weg die leidt van een helder manuscript naar een zo getrouw mogelijke uitvoering.
Liever roept hij de sfeer en de opwinding van vroeger tijden op. Savalls muziekkeuze is vaak afwijkend. Hij duikt in handschriften, codexen en wat al niet om de sporen van de levende muziek van vervlogen dagen na te gaan. Wat werd er gespeeld, hoe beïnvloedde men elkaar, hoe vermengde de volksmuziek zich met de kunstmuziek. Het heeft geleid tot een particuliere stijl en een onverwisselbare discografie en bibliografie.
In de jaren zeventig nam Savall al lp’s op als Music from Christian and Jewish Spain en Songs and Dances from the Time of Cervantes. Met Mare Nostrum – een boek en twee cd’s, alles nieuw materiaal – zet hij zijn zoektocht voor   En weer voegt Savall een klein juweel toe aan zijn discografie. Onderwerp van het onderzoek is mare nostrum, ‘onze zee’, waarmee de Romeinen de Middellandse Zee bedoelden. Hoe zag het leven eruit in de 14de eeuw, wie leefden er met en door elkaar, wat voor muziek leverde dat op? Met die vragen halen Jordi Savall, zijn vrouw Monserrat Figueras en hun ensemble Hespèrion XXI de culturele smeltkroes van christenen, joden en moslims die de landen rondom de Middellandse Zee sinds jaar en dag vormen, op aanstekelijke wijze overhoop. Swingende Algerijnse muziek staat broederlijk naast een romance uit Rhodos of een lied uit Tunesië. Dansen uit Istanboel en Sarajevo nemen het op tegen een pittige Italiaanse saltarello of een gevoelig Sefardisch wiegelied. Met het grootste gemak brengen Jordi Savall en Hespèrion XXI de westerse, Arabische en joodse wereld bijeen en laat hij horen dat er in de mediterrane muziek geen conflicten bestaan. Hooguit verschil in toonladder en intonatie, maar dat is nu net het punt waarop men  artstochtelijk van elkaar probeerde te leren. Savall maakt deze kruisbestuiving inzichtelijk door de Catalaanse melodie El Cant dels Aucells niet alleen op historische wijze te spelen, maar ook in een deels geïmproviseerde, nieuwe versie voor onder meer Arabische luit, contrabas, percussie en de stem van zijn zoon Ferran, die op de melodie een tekst zingt van de moderne Spaanse dichter Manuel Forcano. Thema’s als migratie, religie, conflict, hereniging en een eeuwenoud gevoel van verbondenheid vormen de basis voor Savalls missie om “door de geschiedenis en de muziek een beter begrip te krijgen van onze wortels, tragedies, conflicten en hoop”. Of, zoals de Libanese auteur Amin Maalouf het in zijn inleiding formuleert: “Als we de hoop van onze gedesoriënteerde mensheid willen herstellen, moeten we een dialoog van culturen en geloven overstijgen en gaan naar een dialoog op zielsniveau. Aan het begin van de 21ste eeuw is dat een missie waarbij kunst onmisbaar is."

Paul Janssen

Various

---

Mare Nostrum

---

Hespèrion XXI o.l.v. Jordi Savall

---

AliaVox AVSA9888 (boek + 2 CD)

---