Anna Caterina Antonacci is een bijzondere zangeres, niet alleen vanwege haar stem maar ook door haar buitengewone acteertalent. Vooral aan dat laatste schort het nogal eens in operakringen. In Nederland is zij geen onbekende. Zo zong ze bij de Nederlandse Opera in Mozarts ‘Idomeneo’ de rol van Elettra en werkte ze mee aan de geruchtmakende productie van ‘Les Troyens’ van Berlioz. Ze lijkt zich in ieder genre even goed tuis te voelen, of het nu gaat om Monteverdi, Rossini of Verdi. Meestal is Anna Caterina Antonacci te zien in grote voorstellingen, maar in 2003 ontwikkelde zij samen met de regisseuse Juliette Deschamps het project ‘Era la notte’, bestaande uit vier geënsceneerde solomadrigalen uit de vroege Italiaanse barok. Centraal staan doodsverlangen, onvervulde liefde en tenslotte, in Monteverdi’s ‘Il combattimento di Tancredi e Clorinda’, liefde tot in de dood. ‘Era la notte’ behandelt de donkerste kanten van het menselijk bestaan. De productie is in Nederland nooit te zien geweest, maar dankzij het Franse label Naïve kunnen we er via de cd getuige van zijn. De beelden moeten we daarbij missen, maar de vier uiterst aangrijpende muziekstukken en Anna Caterina Antonacci’s eveneens aangrijpende vertolkingen houden ook zonder enscenering stand. Antonacci voert ons met haar bijzondere stem, een sopraan met donkere, hier en daar zelfs omfloerste kanten, langs de heftige emoties die de hoofdpersonen moeten doorstaan. Naast ‘Il combattimento’ klinkt van Monteverdi als opening van de cd het ‘Lamento d’Arianna’ (lasciate mi morire) en verder lamenti van Barbara Strozzi en Pietro Antonio Giramo. Van de vier componisten is Monteverdi het bekendst. Diens ‘Lamento d’Arianna’ is het enige gedeelte uit een verloren gegane opera dat bewaard is gebleven. ‘Il combattimento di Tancredi e Clorinda’ werd eigenlijk geschreven voor drie zangers, maar Antonacci zingt hier alle rollen: de verteller, Tancredi en Clorinda. Het tragische verhaal gaat over de kruisridder Tancredi die zijn als vijandelijke krijger vermomde geliefde Clorinda na een hevig gevecht doodt. Hij herkent haar pas als hij haar helm optilt. Barbara Strozzi was één van de vele vrouwelijke componisten die in het zeventiende-eeuwse Italië actief waren. Zij was vermaard als zangeres en componeerde haar muziek in de eerste plaats voor haar eigen stem. Als het gaat om vocale beweeglijkheid vraagt Strozzi het uiterste van de zangeres, maar haar vele versieringen dienen altijd de tekst en niet het loze effect. Ook zonder enscenering is Antonacci’s theaterpersoonlijkheid op de cd aanwezig, vaak bijna tastbaar. De technici van Naïve hebben haar stem zó direct opgenomen dat je als luisteraar het idee hebt dat je naast haar op het podium staat. Regisseuse Juliette Deschamps schrijft in het cdboekje dat ze met Antonacci heel wat heeft afgehuild tijdens de productie, en niet alleen óp het toneel. Wie de cd beluistert, kan zich daar veel bij voorstellen. Er is overtuigend op te horen wat Barbara Strozzi bij haar publiek teweeg moeten hebben gebracht, niet alleen met vocaal vuurwerk maar vooral met vocale acteerkunst. Anna Caterina Antonacci is, ook op cd, een vocaal actrice van formaat die een paar snelle nootjes graag opoffert aan een emotionele uitbarsting. Het instrumentale ensemble Modo Antiquo heeft slechts een bescheiden rol als begeleider, maar die rol wordt creatief ingevuld met verschillende continuo-instrumenten en in ‘Il combattimento’ met de door Monteverdi voorgeschreven strijkers. Het luisteren naar ‘Era la notte’ is een belevenis van de eerste orde. Marcel Bijlo

Various

---

era la notte

---

Antonacci, Anna Caterina.

---

Naive V 5050

---