Onlangs verschenen twee nieuwe uitgaven van het Huelgas Ensemble: een cd met muziek van de zeventiende-eeuwse Italiaanse componist Michelangelo Rossi, allemaal wereldpremières, en een cd-box met vijftien schijfjes muziek getiteld A Secret Labyrinth – A Celebration of Music from the Middle Ages to Renaissance. Deze vijftien cd’s met muziek van een groot aantal componisten verschenen al eerder tussen 1991 en 1999. Maar de uitvoering klinkt nog altijd fris.

door Hieke van Hoogdalem

De eerste cd uit de vijftiendelige box van het Huelgas Ensemble heet Codex Las Huelgas – Music from 13th Century Spain. De Huelgas Codex is een muziekhandschrift uit ongeveer 1300 en komt uit het Spaanse klooster van de cisterciënzers in Santa María La Real de Las Huelgas. De dirigent Paul Van Nevel bestudeerde de Huelgas Codex en gebruikte de naam ervan voor zijn Vlaamse ensemble. Van Nevel houdt van programma’s met onbekende componisten en werken. Hij diept die op uit Europese bibliotheken en transcribeert de oude handschriften.
Door Van Nevels onderzoek zijn componisten als Nicolas Gombert, Claude Le Jeune en Pierre de Manchicourt aan de vergetelheid ontrukt. Daarmee is ‘het labyrinth’, vernoemd naar de vijfde cd (A Secret Labyrinth), een ontdekkingsreis door vervlogen tijden. Zowel geestelijke als wereldlijke muziek uit verschillende landen is erop te beluisteren, muziek van bekende en onbekende componisten uit middeleeuwen en renaissance; een echte dwarsdoorsnede van deze perioden.
Dat de opnamen uit de vorige eeuw dateren doet geen afbreuk aan de helderheid en frisheid van de interpretaties. De rijke klank is een genot om naar te luisteren. Instrumenten en stemmen mengen prachtig, maar zijn ook heel goed afzonderlijk te horen. Die volle klank is te danken aan ensemble en dirigent – en aan de componisten. Op cd 4 waren 43 zangers nodig om werken zoals dat van Tallis, een stuk voor acht koren met vijf partijen per koor, uit te kunnen voeren.
Behalve deze cd-box kwam onlangs ook een losse cd uit: La poesia cromatica met muziek van Michelangelo Rossi (1601-1656). Van Nevel ontdekte drie instrumentale composities en dertien madrigalen. De cd presenteert deze als wereldpremières. Rossi was in de eerste helft van de zeventiende eeuw naast violist en organist ook een belangrijke componist. Hij kreeg opdrachten van verschillende hoogwaardigheidsbekleders en speelde in hun ensembles. Zijn zeer natuurlijk klinkende madrigalen stammen uit een tijd dat die eigenlijk al uit de mode waren.
Rossi’s madrigalen zijn voor vijf a-capellazangers zonder continuo, wat voor die tijd ongebruikelijk was. Componist Cenci schreef in zijn voorwoord: ‘Ik voorzie [mijn madrigalen] niet van een basso continuo, omdat ik de harmonie van menselijke stemmen alleen veel delicater vind dan hun mix met instrumenten.’ Toch wordt op deze cd instrumentale continuo toegevoegd, wat dicht bij een violist als Rossi ligt. En waarom ook niet? Mazzocchi schreef immers: ‘Soms heeft het Meneer behaagd [deze madrigalen] te eren door hen gezongen te horen worden met [begeleiding van] uw vedelconsort.’ De chromatiek gaat veel verder dan bij Rossi’s collega’s. De spectaculaire melodische en harmonische wendingen en tempowisselingen zijn er niet voor effectbejag, maar dienen de betekenis van de tekst. Het effect is een gevoel van tijdloosheid.

diverse componisten

---

A secret labyrinth

---

Huelgas Ensemble o.l.v. Paul Van Nevel.

---

Sony 88697478442 (15 cd’s)

---