12 Vioolconcerten op. 9 (La cetra)

Op haar nieuwste dubbel-cd speelt stervioliste Rachel Podger samen met Holland Baroque Society. Die combinatie smaakt naar meer.

Nederland heeft iets met Vivaldi. Al eeuwenlang. Fris en ongecompliceerd, dartel en onbekommerd - Vivaldi’s vrolijkheid is echt aan ons besteed. Jong en oud geniet van de Italiaan, en niet alleen van zijn Vier jaargetijden. Misschien spelen historische wortels wel een rol. Want Vivaldi had veel te danken aan ons. Zijn concerten werden op de markt gebracht door de Amsterdamse uitgever Etienne Roger, een grootheid binnen het gilde van muziekdrukkers. Dankzij Hollandse distributiekanalen werd Vivaldi een Europese grootheid. De componist hield er een goed belegde boterham aan over.

Ook nu nog leggen we de roodharige priester in de watten. Kijk de programma’s van de Nederlandse concertzalen er maar op na: zelfs Vivaldi’s opera’s worden opgediept. Nederlandse cd-labels blijven niet achter. Zo heeft Channel Classics al heel wat Vivaldi op de releaselijst staan. En dat de koek nog niet op is, bewijst de nieuwste productie die nu ligt te pronken: een dubbel-cd met de twaalf vioolconcerten opus 9. We kennen die concerten als La cetra, wat zoiets als kithara betekent, een soort antieke lier. Met de muziek heeft die titel weinig uit te staan, het was waarschijnlijk alleen maar een stukje marketing. Dat kon je aan die Hollanders wel overlaten.

Aanstekelijke vioolconcerten zijn het, op en top Vivaldi. Aan die zoemende strijkers, de lyrische thema’s en de opzwepende ritmes herken je meteen de man van de Jaargetijden. Daarbij voegt zich een tomeloos expressieve vioolpartij die overal in samenspraak is met het orkest. Nu eens instemmend, dan weer brutaal de controverse zoekend en opponerend – vervelen doet die afwisseling geen moment. Het zegt dan ook veel dat deze vioolconcerten werden bewonderd door Johann Sebastian Bach, die ze bestudeerde, tot voorbeeld nam en ze uit enthousiasme zelfs arrangeerde. Vivaldi mocht voor zijn omgeving een weinig aangenaam persoon zijn (ijdel, gierig en een snoever, naar het schijnt), maar niemand betwistte zijn originaliteit en verbeeldingskracht.

Ster in deze nieuwe productie is de Britse violiste Rachel Podger, inmiddels een fenomeen. Wanneer was het ook alweer dat Channel haar vastlegde voor Bachs solosonates en partitas? Dat was 1998! Kort daarna volgden Bachs vioolsonates, samen met Trevor Pinnock Na deze mijlpale volgde een cd met Vivaldi’s La stravaganza, die in 2003 de Diapason d’Or kreeg. Vervolgens stortte Rachel Podger zich enkele jaren op Mozart, samen met fortepianist Gary Cooper – ook heel bijzondere producties. Nu is ze dus terug met deze sprankelende Vivaldi.

De energie spat werkelijk af van de uitvoeringen. Met lekker pittige tempi in de Allegro’s, waarin vraag-en-antwoord spelletjes optimaal uit de verf komen. Met een adembenemende frasering in de lyrische Adagio’s. Met een subtiel, nergens te opvallend vibrato. En met in de temperamentvolle finales allerlei brutale accenten en ironische knipogen – soms bijna jazzy.

Laten we de Holland Baroque Society niet vergeten, het uit jeugdig talent bestaande orkest dat doorgaans zonder dirigent speelt en dat speelvreugde zo hoog in het vaandel heeft. Deze guitige Vivaldiconcerten uit 1727 lijken dit orkest op het lijf geschreven. Souplesse en luchtigheid is precies waarom dit repertoire vraagt, en daar heeft de HBS een patent op, getuige hun recente Barbaric Beauty-cd. Het label Channel staat als altijd garant voor een beeldschone klankbalans, wat deze dubbel-cd tot een hoogwaardige productie maakt. Vivaldi kan weer tevreden zijn met ons.

Klik hier voor meer informatie over deze cd en de Holland Baroque Society.

Jos van der Zanden / KZ 3-2012