Holland Baroque Society's nieuwe dubbel-cd La Cetra met Rachel Podger gooit hoge ogen
DONDERDAG 24 MEI 2012
Dé website voor liefhebbers van klassieke muziek .
Jordi Savall brengt vergeten middeleeuwse cultuur tot leven
Onder de titel Le royaume oublié (het vergeten koninkrijk) is een omvangrijk boek met drie cd’s verschenen waarmee Jordi Savall en zijn ensemble Hespèrion XX I licht werpen op de katharen zoals die zich vanaf ongeveer 950 in Europa manifesteerden. Vooral in Zuid-Frankrijk kwam hun gedachtegoed in de twaalfde en dertiende eeuw tot bloei. Savall is bij zijn project terzijde gestaan door een keur aan historici, taalwetenschappers en musicologen.
door Marcel Bijlo
Wie katharen zegt, denkt: ketters. Het woord ketter heeft een negatieve bijklank gekregen, het werkwoord verketteren is ervan afgeleid. Vaak wordt gedacht dat ketters ongelovigen waren, maar niets blijkt minder waar. Ze keerden zich niet tegen het christelijk geloof, maar tegen de macht van de kerk als een instituut dat in de loop der eeuwen steeds meer wereldlijke invloed kreeg en zo, in de ogen van de katharen, steeds verder afdreef van het oorspronkelijke geloof.
De katharen maakten hun eigen liturgie, die op allerlei manieren van invloed is geweest op latere ontwikkelingen in de kerk- en cultuurgeschiedenis. Deze uiterst boeiende maar complexe materie wordt door Jordi Savall op aansprekende wijze ontsloten, zowel voor kenners van de middeleeuwse cultuur als voor diegenen voor wie het onderwerp nieuw is. Het accent ligt op de cultuur van de troubadours, dichters die hun teksten maakten in het Occitaans en bij wie het gedachtegoed van de katharen soms in vruchtbare bodem viel. Het Occitaans is tegenwoordig in Frankrijk weer in opkomst als minderheidstaal. Dat het geen dode taal is, blijkt wel uit het feit dat er de laatste jaren heel wat popgroepen zijn die in het Occitaans zingen. Zelfs Occitaanse rappers laten van zich horen.
Bij troubadours denken we vooral aan liefdesliederen. Het negentiende-eeuwse, geromantiseerde beeld van de troubadour als zanger met een luit bij het vuur is hardnekkig. Maar de troubadours, vaak behorend tot de lagere adel, waren ook de protestzangers van hun tijd. Het liefdeslied, de canso, was een van de genres waarmee ze zich bezighielden, maar ze maakten ook sirventès, harde aanklachten tegen vorst en kerk. Deze liederen konden ontaarden in regelrechte, maar zeer smaakvol verwoorde, scheldkanonnades. Jordi Savall heeft een groot aantal van deze sirventès in zijn collectie opgenomen. Ontbrekende muziek vulde hij zelf aan of leende hij, geheel volgens de praktijk van die tijd, van andere troubadours.
Op de drie cd’s krijgen we de hele ontwikkeling chronologisch gepresenteerd, waarbij liederen, gereciteerde teksten en instrumentale muziek in bonte afwisseling voorbij trekken. Het lijvige boek bevat alle gezongen teksten en heldere, ook voor niet ingewijden uitstekend toegankelijke toelichtingen in zeven talen: Frans, Engels, Duits, Italiaans, Spaans, Catalaans en ook Occitaans. Muzikaal is de ontwikkeling ook goed te volgen. Op de eerste cd, waarop we horen hoe het in Oost-Europa ontstane nieuwe geloof zich verbreidde naar het westen, klinkt muziek uit onder meer Bulgarije en Armenië. De tweede cd beschrijft hoe in Zuid-Frankrijk het gedachtegoed van de katharen wortel schoot, en biedt een groot aantal troubadourteksten. Op de derde cd krijgen we te horen hoe het geloof van de katharen en de rijke cultuur van de troubadours weliswaar grotendeels werden weggevaagd in Zuid-Frankrijk, maar toch elders in Europa voortleefden. Ook het beroemde proces tegen Jeanne d’Arc, de ‘maagd van Orléans’ die de stem van God zei te hebben gehoord, wordt hier beschreven. Met dit omvangrijke project, waar flink wat jaren research in zijn gaan zitten, heeft Jordi Savall weer een uitgave toegevoegd aan zijn indrukwekkende serie boeken cd-uitgaven.
Le royaume oublié: La tragédie des cathares
Hespèrion XXI o.l.v. Jordi Savall
Al ia Vo x AVSA 9872.73
3 sacd + Boek (500 pagina’s)
L'Orfeo, Claudio Monteverdi
Figueras, Montserrrat; Savall, Arianna; Zanasi, Furio; Concert des Nations; La Capella Reial de Catalunya; Savall, Jordi;
Door gambist Jordi Savall
El Canto de la Sibila,
Savall, Jordi;
El Canto de la Sibila
La Viola da gamba in Concerto, Antonio Vivaldi
Savall, Jordi;
Magnifieke bijdrage van violist Manfredo Kraemer
Lope de Vega y su tiempo, anoniem, diversen
Hespèrion XXI; Savall, Jordi;
Bloemlezing van liederen en instrumentale werken uit 16e/17e eeuw
Consort Music, Alfonso Ferrabosco II
Hespèrion XXI; Savall, Jordi;
Telkens weer nieuwe dingen te ontdekken bij herhaald afluisteren
Musicall Humors, Tobias Hume
Savall, Jordi;
Originele composities voor de viola da gamba
Isabel I, Reina de Castilla, Enzina, Cornago e.a., Anoniem
Capella Reial de Catalunya; Hespèrion XXI; Savall, Jordi;
Les Concerts Royaux, François Couperin
Concert des Nations; Savall, Jordi;
Les grandes Eaux Musicales de Versailles, Jean-Baptiste Lully, François Couperin e.a.
Concert des Nations; Savall, Jordi;
Miguel de Cervantes: Don Quijote de La Mancha, Romances y Músicas, Milán, Mudarra, Narváez, Vasquez, Salinas, Morales e.a.
Montserrat Figueras, Arianna Savall, Furio Zanasi e.v.a., La Capella Reial de Catalunya, Hespèrion XXI / Jordi Savall;
Du temps et de l’instant,
Montserrat Figueras, Jordi Arianne en Ferran Savall, Pedro Estevan;
Serenata notturna en andere werken, Wolfgang Amadeus Mozart
Le Concert des Nations; Savall, Jordi;
Music from early baroque sources, adapted and arranged by Rolf Lislevand., Nuove musiche
Lislevand, Rolf; Savall, Arianna; Kjellemyr, Bjørn; Morini, Guido; Ambrosini, Marco; Johnson, Thor-Harald;
muziek bij een symposion, reconstructie door Conrad Steinmann
Steinmann, Conrad; Savall, Arianna; Silva, Luiz Alves da; Cialfi, Massimo;
Venus Metamorphoses, diversen
Hespèrion XXI; Savall, Jordi;
Christophorus Columbus, Paraíos Perdidos, Dufay, Heinrich Isaac, Lluís del Milà e.a.
Hespèrion XXI; Capella Reial de Catalunya; Savall, Jordi;
Suitte d’un goût étranger, Marin Marais
Savall, Jordi;
Vespro della Beata Vergine, Claudio Monteverdi
La Capella Reial de Catalunya o.l.v. Jordi Savall;
Estampies et Danses Royales, anoniem
Hespèrion XXI; Savall, Jordi;
Vergine bella, madrigali da sonar, diversen
Il Desiderio; Savall, Arianna;
Water music, Music for the Royal Fireworks, Georg Friedrich Händel
Concert des Nations; Savall, Jordi;
Fantasias for the viols, Henry Purcell
Hespèrion XX; Savall, Jordi;
Merula Arie e capricci a voce sola Savall, Tarquinio Merula
Montserrat Figueras, Jordi Savall, Ton Koopman, Rolf Lislevand e.a.;
Die Sonaten für Viola da Gamba und Cembalo, Johann Sebastian Bach
Jordi Savall – viola da gamba, Ton Koopman - klavecimbel;
Mireu el nostre mar,
Ferran Savall;
The Celtic viol, anoniem
Savall, Jordi; King, Andrew Lawrence;
Istanbul, Dimitrie Cantemir: The Book of the Science of Music
Hespèrion XXI o.l.v. Jordi Savall;
The Fairy Queen & The Prophetess: orchestral suites, Henry Purcell
Concert des Nations; Savall, Jordi;
Maestros del Siglo de Oro, Cristóbal de Morales e.a.
Capella Reial de Catalunya; Hespèrion XX; Savall, Jordi;
Septem verba Christi in cruce, Joseph Haydn
Concert des Nations; Savall, Jordi;
Peiwoh, Arianna Savall
Savall, Arianna;
Le royaume oublié: La tragédie des cathares, diversen
Hespèrion XXI o.l.v. Jordi Savall;
Les six Concerts brandebourgeois BWV 1046-1051, Johann Sebastian Bach
Concert des Nations; Savall, Jordi;
El cant de la Sibilla, diversen
Figueras, Montserrat; La Capella Reial de Catalunya; Savall, Jordi
Pièces de viole des cinq livres, Marin Marais
Jordi Savall, Ton Koopman e.a.
Maurerische Trauermusik KV 477,Requiem KV 626, W.A. Mozart
Montserrat Figueras, La capelle reial de Catalunya en Le concert des nations o.l.v. Jordi Savall
Cançons de la Catalunya, Millenaria Planys & Legendes, Anoniem
La Capella Reial de Catalunya o.l.v. Jordi Savall
Suites d'Orchestre, Jean-Philppe Rameau
L'Orchestre de Louis XV o.l.v. Jordi Savall
Arie e Lamenti per Voce Sola, Madrigali Guerrieri et Amorosi (Libro Ottavo) Savall, Claudio Monteverdi
Montserrat Figueras, La Capella Reial de Catalunya o.l.v. Jordi Savall
Concerts à Deux Violes Esgales tome 1 en tome 2 Savall Kuijken, Sieur de Sainte-Colombe
Wieland Kuijken en Jordi Savall (Viola da Gamba)
Mare Nostrum, Various
Hespèrion XXI o.l.v. Jordi Savall
La Sublime Porte / voix d’Istanbul, Diversen/anoniem
Hespèrion XXI o.l.v. Jordi Savall
Opera ‘Teuzzone’, Antonio Vivaldi
Le Concert de Nations olv Jordi Savall, met Paolo Lopez, sopranist, Raffaella Milanesi, mezzo, Furio Zanasi, bas e.a.
Mare Nostrum, Diversen
Montserrat Figueras, Lior Elmaleh, Hespèrion XXI o.l.v. Jordi Savall
La voix de l’émotion, Various
Montserrat Figueras, diverse ensembles o.l.v. Jordi Savall
Les quatre ouvertures, Johann Sebastian Bach
Le Concert des Nations o.l.v. Jordi Savall